ŻETON TOWARZYSTWA ZACHĘTY SZTUK PIĘKNYCH Z WARSZAWY

Żeton, marka, numerek. Często za tymi niepozornymi blaszkami kryją się bardzo ciekawe historie dotyczące miasta czy regionu. Przedmioty te bywają pamiątkami po kiedyś ważnych, a obecnie często zapomnianych miejscach, organizacjach czy firmach. Takim bardzo interesującym żetonem jest wydana przez Towarzystwo Zachęty Sztuk  Pięknych z Warszawy „marka” wejścia na wystawę dla członka tej organizacji.

zetonsp

Żeton jest dwustronny, wykonany z miedzi o wymiarach 18,2 x 24,6 mm. Na awersie widnieje napis: „MARKA BEZPŁAT. KONTROLI WEJŚCIA DLA CZŁ. T.Z.S.P.”. Na rewersie napis jest powtórzony w języku rosyjskim, co datuje jego wybicie przed I wojną światową.

Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych zostało założone w Warszawie, w 1860 roku, jako Zjednoczenie Artystów i Miłośników Sztuki. Statutowym celem Towarzystwa było: „Rozkrzewianie sztuk pięknych w kraju oraz niesienie pomocy i zachęty artystom.”. Za najważniejsze zadania uważano: organizowanie wystaw, dokonywanie zakupów najznakomitszych dzieł sztuki w celu stworzenia narodowej kolekcji i udzielanie stypendiów młodym artystom. Była to największa instytucja wystawowa na terenie zaboru rosyjskiego. W latach siedemdziesiątych XIX wieku Towarzystwo liczyło około 1500 członków opłacających składkę roczną w wysokości 5 rubli. Członkowie Towarzystwa dzielili się na członków rzeczywistych, zwyczajnych i honorowych. Aby zostać członkiem rzeczywistym trzeba było pisemnie być przedstawionym przez 3 członków Komitetowi, czyli Zarządowi Towarzystwa. Następnie przez tenże Komitet większością głosów należało zostać przyjętym. Członkami rzeczywistymi, w przeciwieństwie do zwyczajnych i honorowych, mogli zostać jedynie mężczyźni, niezależnie od stanu, narodowości czy wyznania. Dla członków rzeczywistych wybito prawdopodobnie omawiany żeton. Im tylko przysługiwało prawo bezpłatnego wejścia na wystawę wraz z żoną i z małoletnimi dziećmi. Należy przypuszczać, że członków rzeczywistych, jak i honorowych było zdecydowanie mniej niż członków zwyczajnych. Stąd i ten żeton nie należy do pospolitych. Autorowi znane są tylko 2 egzemplarze znajdujące się w polskich zbiorach, które w literaturze były dotąd nienotowane.

Niedługo po odzyskaniu przez Polskę niepodległości mury gmachu Zachęty przy ówczesnej ul. Królewskiej były świadkami tragicznego wydarzenia z historii Polski. 16 grudnia 1922 roku Prezydent II RP, Gabriel Narutowicz, przybywający na wernisaż został zastrzelony przez fanatyka, zwolennika endecji. Działalność Towarzystwa została zawieszona wraz z wybuchem II wojny światowej. Wznowiono ją dopiero w 1990 roku pod szyldem: Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych przy Galerii Zachęta.

Literatura:

1. „Przewodnik po Warszawie i jej okolicach na rok 1873/4”. Warszawa 1874.

2. A. E. Zięckowski: „Najnowszy  ilustrowany przewodnik  po Warszawie i okolicach”. Warszawa 1914.

3. „Encyklopedia Warszawy”. PWN, Warszawa 1975.

Jacek Popielarski

Źródło:

Popielarski J. (2008): Żeton Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych z Warszawy. Grosz, Kwartalnik numizmatyczny, Nr 115, X - XII, str. 15-16.

Dzisiaj jest: 13 Grudzień 2017    |    Imieniny obchodz: Łucja, Otylia, Eugeniusz
Kolekcje Jacek Popielarski   |   tel.: 607 601 457   |   e-mail: jp@kolekcje-jp.pl   |   Prawa autorskie